ЭЛІТАРНЫЯ МАТЭРЫЯЛЫ З РАСКОПАК ШЛЯХЕЦКІХ СЯДЗІБ І РЭЗІДЭНЦЫЙ XVI–XIХ ст. НА БЕРАСЦЕЙШЧЫНЕ. СПРОБЫ ПАПЯРЭДНЯГА АСЭНСАВАННЯ

Автор
Аляксандр БАШКОЎ
DOI
https://doi.org/10.33402/mdapv.2021-25-249-256
Анотація

У артыкуле выказваюцца меркаванні ў дачыненні да ролі і месца элітарных рэчаў у матэрыяльнай культуры чалавечай супольнасці. Робіцца спроба асэнсаваць сувязь паміж гісторыяй элітарнага саслоўя шляхты і праявамі элітарнай матэрыяльнай культуры ў археалагічных помніках Берасцейшчыны. Разглядаюцца асноўныя падыходы да вывучэння элітарнай культуры ў сферах гуманітарных навук. Выказваецца разуменне сутнасці элітарнай культуры і элітарных матэрыялаў для археолага.

У артыкуле прадстаўлены папярэднія вынікі даследванняў элітарных матэрыялаў з археалагічных калекцый, сабраных аўтарам падчас вывучэння шляхецкіх сядзіб і рэзідэнцый эпохі Новага часу на тэрыторыі паўднёвага захаду Беларусі – сучаснай Берасцейшчыны. Разглядаемыя матэрыялы арганізаваны па функцыянальных групах і спосабам комплекснай дэманстрацыі: адзенне аксэсуары і біжутэрыя, зброя і рыштунак вершніка, сталовыя прыборы і посуд, рэчы для хатняга вольнага часу. Адзначана, што элітарныя матэрыялы з археалагічных калекцый шляхецкіх сядзіб і рэзідэнцый
XVI–ХІХ ст. на Берасцейшчыне, маючы нязначную колькасць у складзе здабытых каллекцый, дазваляюць звярнуць увагу на працэсы сацыяльнай канкурэнцыі ў сярэдзіне самога шляхецкага саслоўя на паўднёвым захадзе Беларусі.

Праведзеныя даследаванні акрэсліваюць перад археолагамі перспектывы паглыбленнага інтэрдысцыплінарнага вывучэння матэрыяльнай культуру шляхецкага саслоўя эпохі Новага часу.

Ключові слова

элітарныя матэрыялы, шляхецкае саслоўе, археалогія, сядзіба, рэзідэнцыя, Новы час.

Повний текст
Завантажити оригінал
Author
Aliaksandr BASHKOU
DOI
https://doi.org/10.33402/mdapv.2021-25-249-256
Annotation

The article presents judgments regarding the role and place of elite things in the material culture of the human community. An attempt is made to comprehend the connection between the history of the elite class of the nobility and the manifestations of elite material culture in the archaeological monuments of the Brest region. The main approaches to the study of elite culture in the humanities are considered. An understanding of the essence of elite culture and elite materials for an archaeologist is expressed.

The article presents preliminary results of studies of elite materials from archaeological collections collected by the author during the study of nobility estates and residences of the Modern period on the territory of the south-west of Brest region. The materials under consideration are organized by functional groups and methods of complex demonstration: clothing accessories and costume jewelry, weapons and equipment of the rider, cutlery and dishes, things for home leisure. It is noted that elite materials from the archaeological collections of nobility estates and residences of the XVI–XIX centuries. in the Brest region, having a small number of extracted callections in the composition, allow us to pay attention to the processes of social competition in the middle of the nobility class itself in the south-west of Belarus.

The conducted research outlines the prospects for archaeologists of an in-depth interdisciplinary study of the material culture of the gentry class of the Modern period.

Keywords
elite materials, nobility, archeology, manor, residence, Modern period.
Оголошення:
Новини:

Особливості політики памʼяті в Центрально-Східній Європі в останні 20 років: меморіалізація, деколонізація, протидія пропаганді (дискусії істориків, політиків, дипломатів, управлінців)

19 жовтня 2026 р. у Києві відбувся науковий Форум, присвячений 20-ттю Українського інституту національної пам'яті. В рамках Форуму відбулася панельна дискусія “Особливості політики памʼяті в Центрально-Східній Європі в останні 20 років: меморіалізація, деколонізація, протидія пропаганді”, в якій взяв участь наш колега, доктор історичних наук Микола Литвин.  Модератор дискусії, Голова Інституту Олександр Алфьоров зосередив увагу учасників на головних викликах в політиці пам'яті останніх двох десятиліть, сучасних методах меморіалізації та практиках вшанування діячів української історії.

Поділля у ХІХ–ХХ століттях – спільна спадщина, окрема пам’ять: діалог українських та польських істориків

20–21 жовтня 2026 року в Кракові та Кам’янці-Подільському проходила Міжнародна наукова конференція «Поділля у ХІХ–ХХ століттях – спільна спадщина, окрема пам’ять». Її організували Східноєвропейська комісія Польської академії знань, Інститут історії Яґеллонського університету (професори Адам Свйонтек та Віталій Нагірний) і Кам’янець-Подільський національний університет ім. І. Огієнка. Старша наукова співробітниця відділу "Центр дослідження українсько-польських відносин" Інституту українознавства ім. І. Крип'якевича НАН України, кандидатка історичних наук Олена Аркуша виступила з доповіддю, в якій проаналізувала образи галицького Поділля в українській мемуаристиці зламу ХІХ–ХХ століть. Перечитані під цим кутом зору спогади Олександра Барвінського, Євгена Олесницького, Богдана Лепкого, Яцка Остапчука, Іванни Блажкевич та ін. показали, що образ малої батьківщини («золотого Поділля») був важливою частиною їх ідентичності, тисячами досвідів бринів у дорослому житті, був постійно присутнім ностальгією за дитинством, юністю, рідними людьми та краєвидами. 
Конференція стала також місцем обміну досвідом між науковцями та викладачами університетів двох країн.